Një bastun i rregulluar siç duhet është një ndihmës i çmuar për njerëzit që kanë nevojë për mbështetje gjatë ecjes. Qoftë për të moshuarit, personat që kanë kaluar një dëmtim, apo për ata që ndihen të pasigurt në ecje, gjatësia e saktë e bastunit ndikon drejtpërdrejt në sigurinë, rehatinë dhe shëndetin e përdoruesit. Një bastun i rregulluar gabimisht mund të shkaktojë lodhje, dhimbje shpine, madje edhe rrezik të lartë për rrëzim.
Çfarë është një bastun dhe pse ka rëndësi gjatësia e tij?
Bastuni është një pajisje ortopedike e krijuar për të ofruar mbështetje shtesë gjatë ecjes. Ai redukton peshën mbi këmbët dhe ndihmon në ruajtjen e ekuilibrit. Megjithatë, nëse gjatësia e tij është shumë e shkurtër ose shumë e gjatë, përdoruesi detyrohet të përkulet ose të qëndrojë në një pozicion jo të natyrshëm, gjë që mund të shkaktojë probleme shtesë në nyje dhe shpinë.
Llojet e bastunëve dhe mundësitë për rregullim
Ekzistojnë disa lloje bastunësh, dhe secili prej tyre ka veçoritë e veta:
- Bastunët klasikë prej druri – shpesh nuk rregullohen në gjatësi, ndaj duhet të blihen sipas masës së përshtatshme.
- Bastunët metalikë teleskopikë – kanë vrima dhe butona për rregullim, që lejojnë përshtatje sipas gjatësisë së përdoruesit.
- Bastunët me dorezë anatomike – ofrojnë rehati më të madhe në pëllëmbë, por edhe këta duhen përshtatur në gjatësi.
- Bastunët me tre ose katër këmbë – përdoren për stabilitet më të madh dhe shpesh janë të rregullueshëm për të përmbushur nevojat e përdoruesve.
Në Shqipëri, më të përdorurit janë bastunët teleskopikë prej alumini, sepse janë praktikë dhe mund të rregullohen lehtësisht nga familjarët apo vetë pacienti.
Përfitimet e rregullimit të duhur
Një bastun me gjatësi të saktë:
- Lehtëson presionin mbi nyjet dhe gjunjët.
- Ndihmon përdoruesin të mbajë një qëndrim të drejtë.
- Redukton rrezikun e rrëzimeve dhe humbjes së ekuilibrit.
- Siguron ecje më natyrale dhe të sigurt.
- Rrit pavarësinë e përdoruesit në jetën e përditshme.
Për shembull, një i moshuar në Tiranë që përdor bastunin për të shkuar çdo mëngjes në treg, do të lodhej shumë më shpejt nëse bastuni i tij do të ishte disa centimetra më i shkurtër nga ç’duhet, sepse shtylla kurrizore do të qëndronte e përkulur.
Si të matni dhe rregulloni gjatësinë e bastunit
Për të gjetur gjatësinë e duhur të bastunit, ndiqni këto hapa:
- Qëndroni drejt me këmbët në tokë – mbathni këpucët që përdorni zakonisht.
- Mbani krahët të lirë pranë trupit – bëni kujdes që shpatullat të mos jenë të ngritura ose të ulura.
- Matja – doreza e bastunit duhet të jetë në nivelin e kyçit të dorës (aty ku dora përkulet natyrshëm).
- Këndi i bërrylit – kur kapni bastunin, bërryli duhet të përkulet rreth 15 deri në 20 gradë. Ky kënd e bën ecjen më të rehatshme dhe më të sigurt.
- Rregullimi – nëse bastuni është teleskopik, shtypni butonin e sigurisë dhe zhvendosni tubin derisa doreza të arrijë nivelin e duhur. Sigurohuni që butoni të ngrihet plotësisht në vrimën përkatëse.
Në rast se keni blerë një bastun druri, ky shpesh duhet të pritet sipas gjatësisë së nevojshme, prandaj është mirë të bëhet nga një profesionist ose në farmacinë/ortopedinë ku blihet.
Kujdesi dhe mirëmbajtja
Një bastun i rregulluar në mënyrë të duhur ka nevojë edhe për mirëmbajtje:
- Kontrolloni rregullisht gomën në fund të bastunit, pasi ajo konsumohet shpejt dhe humbet kapjen me tokën.
- Pastroni bastunin me një leckë të lagur për të shmangur grumbullimin e pluhurit ose papastërtive.
- Nëse bastuni është teleskopik, sigurohuni që mekanizmi i rregullimit të mos jetë i bllokuar.
- Mos e lini bastunin në vende shumë të lagështa apo shumë të nxehta, pasi materiali mund të dëmtohet.
Një këshillë praktike për shumë familje shqiptare është të kenë gjithmonë një gomë rezervë në shtëpi, pasi ato janë të lira dhe shumë të nevojshme për sigurinë.
Këshilla praktike për zgjedhjen e bastunit të duhur
Nëse do të blini ose përdorni një bastun për herë të parë, merrni parasysh këto këshilla:
- Zgjidhni gjithmonë një bastun të rregullueshëm në gjatësi, sepse është më praktik dhe mund t’u përshtatet ndryshimeve të trupit me kalimin e kohës.
- Sigurohuni që doreza të jetë e rehatshme dhe të mos shkaktojë fërkime në pëllëmbë.
- Provoni bastunin në një sipërfaqe të sheshtë përpara se ta përdorni përditë.
- Konsultohuni me një fizioterapist ose mjek ortoped nëse keni dyshime për gjatësinë e saktë.
Një bastun i zgjedhur dhe i rregulluar siç duhet është më shumë se një mjet ndihmës – është një garanci për ecje më të sigurt, pavarësi më të madhe dhe cilësi më të mirë jete.