Bastuni ortopedik është një nga pajisjet më të thjeshta dhe më të përdorura ndihmëse për ecjen, por rëndësia e tij shpesh nënvlerësohet. Përdorimi i duhur i bastunit nuk është vetëm çështje komoditeti, por edhe sigurie, pasi ndihmon në shmangien e rënieve dhe në mbrojtjen e nyjeve nga ngarkesa e tepërt. Në shumë familje shqiptare, sidomos ato që kujdesen për të moshuarit, bastuni është pjesë e përditshmërisë, por jo gjithmonë përdoret siç duhet. Njohja me funksionin, llojet dhe teknikat e sakta të përdorimit mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e jetës së përdoruesve.
Çfarë është bastuni ortopedik?
Bastuni ortopedik është një shkop ndihmës që përdoret për të lehtësuar ecjen dhe për të ruajtur ekuilibrin. Ai shpesh rekomandohet nga mjekët ortopedë, fizioterapistët ose mjekët e familjes për personat që kanë probleme me gjunjët, ijet, kyçet e këmbëve, apo pas operacioneve dhe dëmtimeve. Përveç funksionit praktik, bastuni ka edhe rol mbrojtës, sepse shpërndan peshën e trupit në mënyrë më të baraspeshuar dhe zvogëlon presionin mbi gjymtyrët e dëmtuara.
Llojet e bastunëve ortopedikë
Ekzistojnë disa lloje bastunësh ortopedikë që përdoren në varësi të nevojave të individit:
- Bastun klasik me një këmbë – më i zakonshmi, i lehtë dhe praktik për përdorim të përditshëm.
- Bastun me tre ose katër këmbë – ofron më shumë stabilitet dhe është i përshtatshëm për të moshuarit ose për personat me ekuilibër të dobët.
- Bastun me dorezë anatomike – i krijuar për t’u përshtatur me formën e dorës dhe për të shmangur lodhjen ose dhimbjen në pëllëmbë.
- Bastun i palosshëm ose teleskopik – lehtëson transportin dhe është ideal për udhëtime.
- Bastun me mbështetje për parakrahun (tip “kanadez”) – përdoret zakonisht pas operacioneve ose dëmtimeve më të rënda, duke ofruar mbështetje më të madhe.
Njohja e këtyre llojeve ndihmon përdoruesin dhe familjarët të zgjedhin modelin më të përshtatshëm sipas gjendjes shëndetësore.
Përfitimet e përdorimit të bastunit ortopedik
Përdorimi i bastunit sjell disa avantazhe të dukshme:
- Siguri më e madhe gjatë ecjes, sidomos në sipërfaqe të pabarabarta.
- Shmangie e rënieve, një nga rreziqet kryesore për të moshuarit.
- Reduktim i dhimbjeve në nyje, pasi pjesë e peshës shpërndahet në bastun.
- Mbështetje psikologjike, duke i dhënë përdoruesit më shumë vetëbesim për të lëvizur.
- Rikuperim më i shpejtë pas operacioneve ortopedike ose dëmtimeve.
Në realitetin shqiptar, shumë të moshuar ndihen më të lirë të dalin për shëtitje ose të kryejnë punë të vogla shtëpie kur përdorin bastunin, pasi ai u jep siguri shtesë.
Si të përdoret saktë bastuni ortopedik
Një nga gabimet më të zakonshme është përdorimi i bastunit në dorën e gabuar. Rregulli i përgjithshëm është ky: bastuni duhet të mbahet në dorën e kundërt të këmbës së dëmtuar ose të dobët. Kjo ndihmon në balancim dhe shpërndarjen e peshës. Për shembull, nëse këmba e djathtë ka problem, bastuni mbahet në dorën e majtë.
Disa këshilla të tjera praktike për përdorim të saktë:
- Rregullimi i lartësisë – bastuni duhet të arrijë në nivelin e ijeve ose kyçit të dorës kur përdoruesi qëndron drejt. Një bastun shumë i gjatë ose shumë i shkurtër mund të shkaktojë dhimbje shpine.
- Hapat e sinkronizuar – bastuni duhet të lëvizë së bashku me këmbën e dëmtuar. Kjo e bën ecjen më natyrale dhe më të sigurt.
- Përdorimi në shkallë – kur ngjiteni, bastuni shkon pas këmbës së shëndoshë; kur zbrisni, shkon bashkë me këmbën e dëmtuar.
- Kapja e duhur – doreza duhet të mbahet fort, por pa tension të tepruar që mund të shkaktojë lodhje të dorës.
Në jetën e përditshme, këto rregulla shpesh anashkalohen, por zbatimi i tyre ul rrezikun e aksidenteve.
Kujdesi dhe mirëmbajtja e bastunit
Ashtu si çdo pajisje ndihmëse, edhe bastuni kërkon kujdes të rregullt. Disa këshilla të dobishme janë:
- Kontrolloni rregullisht gomën në fund të bastunit. Nëse është e konsumuar, zëvendësojeni menjëherë, sepse humb ngjitjen dhe rrit rrezikun e rrëshqitjes.
- Pastroni bastunin nga pluhuri dhe balta, veçanërisht nëse përdoret në terrene të jashtme.
- Sigurohuni që doreza të jetë në gjendje të mirë, pa çarje ose dëmtime. Një dorezë e fortë shmang lodhjen e dorës.
- Në rast të bastunëve teleskopikë, kontrolloni mekanizmin e rregullimit që të mos lirohet gjatë përdorimit.
Mirëmbajtja e rregullt jo vetëm që zgjat jetën e pajisjes, por mbi të gjitha ruan sigurinë e përdoruesit.
Këshilla praktike për zgjedhjen e bastunit
Kur zgjidhni një bastun ortopedik, mendoni jo vetëm për çmimin, por edhe për cilësinë dhe përshtatshmërinë. Shumë farmaci dhe dyqane ortopedike në Shqipëri ofrojnë modele të ndryshme, por është e rëndësishme të këshilloheni me mjekun ose fizioterapistin para blerjes. Për personat që ecin shpesh jashtë, një bastun i fortë dhe me gomë antirrëshqitëse është zgjidhja më e mirë. Ndërsa për ata që udhëtojnë shpesh, një model i palosshëm është më praktik. Gjithmonë sigurohuni që bastuni të përshtatet me gjatësinë dhe nevojat individuale, në mënyrë që të jetë një ndihmës i vërtetë dhe jo një pengesë.